Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Tổ tiên, ông bà cha mẹ đã qua đời: Chỉ những người thuộc thế hệ trước trong gia đình, dòng họ đã khuất, được con cháu tôn kính và thờ cúng.
   • Người đã khuất trong gia tộc (cách dùng cũ): Từ này thường xuất hiện trong văn chương hoặc ngôn ngữ trang trọng, cổ xưa để nói về tổ tiên.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Gia đình ấy rất coi trọng việc thờ cúng tiên nhân. (Gia đình đó rất coi trọng việc thờ cúng tổ tiên.)
  • Theo phong tục, con cháu phải biết ơn công đức của tiên nhân. (Theo phong tục, con cháu phải biết ơn công đức của tổ tiên.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tiên nhân" trong văn cảnh trang trọng hoặc cổ: Từ này thường được dùng trong các văn bản cổ, văn tế, hoặc lời nói trang trọng để thể hiện sự tôn kính.

  • Bài văn tế tưởng nhớ công ơn các bậc tiên nhân. (Bài văn tế tưởng nhớ công ơn các bậc tổ tiên.)

• Dùng như một từ trong lời trách mắng, nguyền rủa (cách dùng cũ, thô tục): Trong khẩu ngữ cũ, đôi khi được dùng một cách thiếu tôn trọng trong các câu chửi rủa, nguyền rủa.

  • Đồ tiên nhân mày! (câu chửi, cách dùng thô tục và không nên sử dụng).

Biến thể và từ gần giống

• Tổ tiên (danh từ): Từ đồng nghĩa, phổ biến và trang trọng hơn trong cách dùng hiện đại, chỉ chung các thế hệ ông bà, cha mẹ đã khuất.
• Tiền nhân (danh từ): Từ gần giống, thường chỉ những người đi trước nói chung trong một lĩnh vực (như lịch sử, văn hóa), không nhất thiết phải là người trong gia tộc.
• Liệt tổ liệt tông (cụm danh từ): Cách gọi trang trọng, chỉ các vị tổ tiên qua nhiều đời.

Từ đồng nghĩa

• Tổ tiên: Ông bà, cha mẹ đã qua đời.
• Ông bà: Thế hệ đi trước trong gia đình.
• Gia tiên (từ Hán Việt): Tổ tiên trong nhà.

Lưu ý sử dụng

• Sắc thái: "Tiên nhân" mang sắc thái cổ kính, trang trọng. Trong giao tiếp hiện đại thông thường, từ "tổ tiên" được dùng phổ biến hơn.
• Ngữ cảnh tránh dùng: Tránh dùng từ này trong các ngữ cảnh suồng sã, thiếu nghiêm túc vì nó liên quan đến việc thờ cúng và sự tôn kính. Cách dùng thô tục trong lời chửi rủa là hoàn toàn không phù hợp và cần tránh.

1. Cg. Tổ tiên. Ông cha, tổ tiên (cũ): thờ phụng tiên nhân.